zdaylan.com √

A. DÜNYA’NIN ŞEKLİ

Dünya, kutuplardan hafifçe basık, Ekvator’dan şişkin kendine has bir şekle sahiptir. Buna geoit denir. Dünya’nın geoit şekli, kendi ekseni etrafında dönüşü sırasında oluşan, merkez kaç kuvvetiyle savrulması sonucu meydana gelmiştir.

Dünya’nın Şeklinin Sonuçları

• Ekvator’un uzunluğu tam bir meridyen dairesinin uzunluğundan daha fazladır.
• Ekvator yarıçapı, kutuplar yarıçapına göre 21 km daha uzundur.
• Dünya’nın şeklinden dolayı, güneş ışınları yeryüzüne farklı açılarla düşer.
• Sıcaklık dağılışını etkiler. Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe sıcaklık değerleri düşer.
• Dünya’nın şeklinden dolayı, Dünya’nın bir yarısı karanlıkken diğer yarısı aydınlıktır. Aydınlanma çizgisi daire biçiminde olur. Buna aydınlanma çemberi de denir.
• Kutuplar, Dünya’nın merkezine (Ekvator’a göre) daha yakındır. Bunun sonucu olarak, yerçekimi Ekvator’da az, kutuplarda daha fazladır.
• Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı Ekvator’dan kutuplara gidildikçe azalır.
• Ekvator’dan kutuplara gidildikçe, paralel boyları ve meridyenler arası mesafe azalır.
• Dünya’nın şeklinden dolayı, harita çizimlerinde hatalar meydana gelir.
• Kutup yıldızının görünüm açısı bulunduğumuz yerin enlem derecesini verir.

B. DÜNYA’NIN HAREKETLERİ

1. Dünya’nın Kendi Ekseni Etrafında Dönmesi (Günlük Hareket)

Dünya kendi ekseni etrafındaki dönüşünü, batıdan doğuya doğru 24 saatte tamamlar. Buna 1 gün denir.

Dünya, kendi ekseni etrafında atmosfer ile birlikte döndüğü için bu dönüş hissedilmez. Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki hızı en fazla Ekvator üzerindedir. Bu hız saatte 1670 km/saattir. Kutuplarda hız sıfırdır.

Dünya’nın Kendi Ekseni Etrafındaki Dönüşünün Sonuçları

• Gece ve gündüz birbirini takip eder.
• Güneş ışınlarının günlük geliş açıları değişir.
• Günlük sıcaklık farkları meydana gelir. Bunun sonucunda;
– Fiziksel çözülme oluşur.
– Günlük basınç farkları oluşur.
– Meltem rüzgârları oluşur.
• Merkez kaç kuvveti meydana gelir. Bunun sonucunda;
– Sürekli rüzgârların (Alize, Batı, Kutup) yönlerinde sapmalar meydana gelir.
– Okyanus akıntıları (Gulf – stream, Labrador, vs.) halkalar oluşturur ve yönlerinde sapmalar olur.
• Yerel saat farkları meydana gelir.
• Cisimlerin gün içindeki gölge uzunlukları değişir.
• Güneş doğuda erken doğar, batar ve batıda geç doğar, batar.
• Dinamik basınç kuşakları meydana gelir.

2. Dünya’nın Güneş Etrafında Dönmesi (Yıllık Hareket)

Dünya, kendi ekseni etrafındaki günlük dönüşünü sürdürürken, bir yandan da Güneş’in çevresinde dolanır. Dünya, Güneş etrafındaki dönüşünü elips şeklindeki bir yörünge üzerinde 365 gün 6 saatte tamamlar. Buna 1 yıl denir.

Dünya, 939 milyon km lik yörüngesi üzerinde saatte 108 bin km. hızla hareket eder.,

Dünya’nın Güneş’e olan uzaklığı sabit değildir. Bazen yaklaşırken, bazen uzaklaşır. Bunun nedeni, Dünya yörüngesinin elips şeklinde olmasıdır. Dünya’nın Güneş’e en yakın olduğu 3 Ocak tarihine Perihel (Günberi) denir. Dünya’nın Güneş’ten en uzak olduğu 4 Temmuz tarihine ise Afel (Günöte) denir.

Dünya’nın Güneş’e yaklaşıp uzaklaşması, Dünya üzerindeki sıcaklık dağılışını belirgin olarak etkilemez. Sıcaklık dağılışını etkileyen temel etken güneş ışınlarının geliş açısıdır.

Dünya’nın hızı sabit değildir. Hız, günberi tarihinde artarken, günöte tarihinde azalır. Bunun sonucunda;

– Mevsim süreleri farklıdır.
– Eylül ekinoksu iki günlük gecikmeyle gerçekleşir.
– Şubat ayı iki gün kısa sürer.

Dünya’nın Güneş Etrafındaki Dönüşünün Sonuçları

• Mevsimlerin oluşmasına ve değişmesine neden olur.
• Mevsimlik sıcaklık farkları meydana gelir.
• Kara ve denizler arasında sıcaklık farkları oluşur.
• Muson rüzgârları meydana gelir.
• Gece – gündüz uzunlukları değişir.
• Güneş’in ufuk üzerinde doğduğu yer ve saat ile, Güneş’in ufukta battığı yer ve saat değişir.
• Güneş ışınlarının yeryüzüne düşme açıları değişir.
• Cisimlerin gölge boyları değişir.
• Aydınlanma çemberi mevsimlere göre yer değiştirir.
• Güneş ışınları yıl boyunca dönencelere bir kez, dönenceler arasına iki kez dik düşer.

Dünya’nın Eksen Eğikliği

Dünya’nın elips şeklindeki yörüngesinden geçen düzleme Ekliptik (yörünge) düzlemi, Ekvator’dan geçen düzleme ise Ekvator düzlemi denir.

Bu iki düzlem birbiriyle çakışmaz. Çünkü, Dünya’nın ekseni ekliptik düzleme tam dik değildir. Başka bir ifadeyle, Dünya ekseni ile ekliptik düzlemi arasında 66° 33′, Ekvator düzlemi ile ekliptik düzlemi arasında 23° 27′ lık bir açı vardır.

İşte yukarıda, Dünya’nın Güneş etrafındaki hareketinin sonuçlarında sayılanların asıl nedeni, Dünya’nın ekseninin eğik olmasıdır. Buradan, “Dünya’nın Güneş çevresinde dönüşünün sonuçları, eksen eğikliği ile birlikte ortaya çıkar” sonucunu çıkarabiliriz.

Dünya ekseninin 23°27′ eğik oluşunun sonuçları şunlardır:

• Güneş ışınlarının yeryüzüne düşme açısı yıl boyunca değişir.
• Güneş’in doğuş ve batış saatleri ile yerleri değişir.
• Aydınlanma çemberinin sınırı mevsimlere göre değişir.
• Mevsimlerin oluşumuna neden olur.
• 21 Aralık’ta Güney Yarım Küre’nin, 21 Haziran’da ise, Kuzey Yarım Küre’nin Güneş’e daha dönük olmasına neden olur.
• Gece ile gündüz süreleri arasındaki farkın, Ekvator’dan kutuplara gidildikçe artmasına neden olur.
• Yıl içinde cisimlerin gölge uzunlukları değişir.
• Dönencelerin ve kutup dairelerinin sınırlarını belirleyerek, matematik iklim kuşaklarının oluşumuna neden olur.

Ekvator çizgisi üzerinde yıl boyunca gece ve gündüz süreleri değişmez.

EKİNOKS – SOLSTİS GÜNLERİ VE ÖZELLİKLERİ

Dünya’nın Güneş etrafında dönmesi ve eksen eğikliğine bağlı olarak dört önemli gün ortaya çıkar. Bu günler aynı zamanda mevsimlerin başlangıcıdır.

21 Mart ve 23 Eylül tarihlerine ekinoks (gece – gündüz eşitliği) tarihleri, 21 Aralık ve 21 Haziran tarihlerine de solstis (gündönümü) tarihleri denir.

a. Kuzey Yarım Küre

• Güneş ışınları Yengeç Dönencesi’ne 90°lik açı ile düşer.
• Yaz mevsiminin başlangıcıdır.
• En uzun gündüz, en kısa gece yaşanır.
• Yengeç Dönencesi’nden kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzar, gece süresi kısalır.
• Bu tarihten itibaren gündüzler kısalmaya, geceler uzamaya başlar. Fakat 23 Eylül tarihine kadar gündüzler gecelerden uzundur.
• Aydınlanma çemberi Kuzey Kutup Dairesi’ne teğet geçer.
• Yengeç Dönencesi’nin kuzeyi, güneş ışınlarını yıl içerisinde alabileceği en dik açı ile alır. Bu tarihten itibaren güneş ışınlarının gelme açıları küçülmeye başlar.
• Yengeç Dönencesi’nin kuzeyinde en kısa gölge yaşanır. Bu tarihten itibaren gölge boyları uzamaya başlar.

b. Güney Yarım Küre

• Güneş ışınları Oğlak Dönencesi’ne 43°06′ lık açı ile düşer.
• Kış mevsiminin başlangıcıdır.
• En uzun gece, en kısa gündüz yaşanır.
• Oğlak Dönencesi’nden güneye gidildikçe gece süresi uzar, gündüz süresi kısalır.
• Bu tarihten itibaren geceler kısalmaya, gündüzler uzamaya başlar. Fakat 23 Eylül tarihine kadar geceler gündüzlerden uzundur.
• Aydınlanma çemberi Güney Kutup Dairesi’ne teğet geçer.
• Oğlak Dönencesi’nin güneyi güneş ışınlarını yıl içerisinde alabileceği en dar açı ile alır. Bu tarihten itibaren güneş ışınlarının gelme açıları büyümeye başlar.
• Oğlak Dönencesi’nin güneyinde en uzun gölge yaşanır. Bu tarihten itibaren gölge boyları kısalmaya başlar.

23 EYLÜL

Kuzey ve Güney Yarım Küre

• Güneş ışınları öğle vakti Ekvator’a 90°lik açı ile düşer.
• Gölge boyu Ekvator’da sıfırdır.
• Güneş ışınları bu tarihten itibaren Güney Yarım Küre’ye dik düşmeye başlar.
• Bu tarihten itibaren Kuzey Yarım Küre’de geceler, gündüzlerden uzun olmaya başlar. Güney Yarım Küre’de ise tam tersi olur.
• Bu tarih Kuzey Yarım Küre’de Sonbahar, Güney Yarım Küre’de İlkbahar başlangıcıdır.
• Aydınlanma çemberi kutup noktalarına teğet geçer. Bu tarihte Güneş her iki kutup noktasında da görülür.
• Dünya’da gece ve gündüz birbirine eşit olur.
• Bu tarih Kuzey Kutup Noktası’nda 6 aylık gecenin, Güney Kutup Noktası’nda ise 6 aylık gündüzün başlangıcıdır.

21 ARALIK

a. Kuzey Yarım Küre

• Güneş ışınları Yengeç Dönencesi’ne 43°06′ lık açı ile gelir.
• Kış mevsiminin başlangıcıdır.
• En uzun gece, en kısa gündüz yaşanır.
• Yengeç Dönencesi’nden kuzeye gidildikçe gece süresi uzar, gündüz süresi kısalır.
• Bu tarihten itibaren geceler kısalmaya, gündüzler uzamaya başlar. Fakat 21 Mart tarihine kadar, geceler gündüzlerden uzundur.
• Aydınlanma çemberi Kuzey Kutup Dairesi’ne teğet geçer.
• Yengeç Dönencesi’nin kuzeyi güneş ışınlarını yıl içerisinde alabileceği en dar açı ile alır. Bu tarihten itibaren güneş ışınlarının gelme açıları büyümeye başlar.
• Yengeç Dönencesi’nin kuzeyinde en uzun gölge yaşanır. Bu tarihten itibaren gölge boyları kısalmaya başlar.

b. Güney Yarım Küre

• Güneş ışınları Oğlak Dönencesi’ne 90° lik açı ile gelir.
• Yaz mevsiminin başlangıcıdır.
• En uzun gündüz, en kısa gece yaşanır.
• Oğlak Dönencesi’nden güneye gidildikçe gündüz süresi uzar, gece süresi kısalır.
• Bu tarihten itibaren gündüzler kısalmaya geceler uzamaya başlar. Ancak 21 Mart tarihine kadar, gündüzler gecelerden uzundur.
• Aydınlanma çemberi Güney Kutup Dairesi’ne teğet geçer.
• Oğlak Dönencesi’nin güneyi güneş ışınlarını yıl içerisinde alabileceği en dik açı ile alır. Bu tarihten itibaren güneş ışınlarının gelme açıları küçülmeye başlar.
• Oğlak Dönencesi’nin güneyinde en kısa gölge yaşanır. Bu tarihten itibaren gölge boyları uzamaya başlar.

21 MART

Kuzey ve Güney Yarım Küre

• Güneş ışınları öğle vakti Ekvator’a 90° lik açı ile düşer.
• Gölge boyu Ekvator’da sıfırdır.
• Güneş ışınları bu tarihten itibaren Kuzey Yarım Küre’ye dik düşmeye başlar.
• Bu tarihten itibaren Güney Yarım Küre’de geceler, gündüzlerden uzun olmaya başlar. Kuzey Yarım Küre’de ise tam tersi olur.
• Bu tarih Güney Yarım Küre’de Sonbahar, Kuzey Yarım Küre’de İlkbahar başlangıcıdır.
• Aydınlanma çemberi kutup noktalarına teğet geçer. Bu tarihte Güneş her iki kutup noktasında da görülür.
• Dünya’da gece ve gündüz süreleri birbirine eşit olur.
• Bu tarih Güney Kutup Noktası’nda 6 aylık gecenin, Kuzey Kutup Noktası’nda ise 6 aylık gündüzün başlangıcıdır.

alıntıdır.

derbi maçın dosyasını karara bağladı.Fenerbahçe Kulübü’ne, sahaya atılan yabancı maddeler ve yardımcı hakem Tarık Ongun’un başından yaralanması nedeniyle iki maç seyircisiz oynama cezası verildi.

Fenerbahçe maçında Roberto Carlos ile girdiği pozisyondan sonra rakibine sert bir şekilde cevap veren ve kırmızı kartla oyun dışında kalan Galatasaraylı Keita 3 maç ceza verildi. Bu karara göre Keita, Bucaspor maçıyla birlikte Sivasspor ve Diyarbakırspor maçlarında forma giyemeyecek.

Fenerbahçe ile Galatasaray arasında oynanan mücadeleden önce Arda ve Baroni arasında yaşanan tartışmaya karışan ve Milli futbolcuya yumruk attığı televizyon görüntülerinden tespit edilen sarı-lacivertlilerin Brezilyalı futbolcusu Bilica ise Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu tarafından 3 maç ile cezalandırıldı.

Fenerbahçe Kulübü, Bilica’ya verilen üç maçlık ceza için Tahkim Kurulu’na gideceği öğrenildi.

DERBİDE NELER OLMUŞTU, TIKLAYIN…

İŞTE DERBİ İLE İLGİLİ KARARLAR:

1- Fenerbahçe Spor Kulübünün, 25.10.2009 tarihinde oynanan Fenerbahçe – Galatasaray A.Ş. Turkcell Süper Lig futbol müsabakasında, taraftarlarının neden olduğu saha olayları nedeniyle takdiren 2 resmi müsabakayı kendi sahasında seyircisiz oynama ile cezalandırılmasına, aynı müsabakada Fenerbahçe Spor Kulübü sporcusu Bilica‘nın, rakip takım oyuncusuna yönelik kuraldışı hareketi nedeniyle takdiren 3 resmi müsabakadan men ile cezalandırılmasına,

2- Galatasaray A.Ş.’nin, 25.10.2009 tarihinde oynanan Fenerbahçe- Galatasaray A.Ş. Turkcell Süper Lig futbol müsabakasında, taraftarlarının neden olduğu saha olayları nedeniyle takdiren 15.000.-TL para cezası ile cezalandırılmasına, aynı müsabakada Galatasaray A.Ş.’nin, müsabaka sonrasında yapılan basın toplantısına futbolcu katılımını sağlayamamasından dolayı talimatlara aykırılık nedeniyle takdiren 5.000.- TL para cezası ile cezalandırılmasına,

- Cezaların birleştirilmesi suretiyle Galatasaray A.Ş.’nin, toplam 20.000.- TL para cezası ile cezalandırılmasına, aynı müsabakada Galatasaray A.Ş. sporcusu Abdel Kader Keita‘nın, rakip takım oyuncusuna yönelik kural dışı hareketi nedeniyle takdiren 3 resmi müsabakadan men ile cezalandırılmasına karar verildi.

DİĞER CEZALAR:

3- Diyarbakırspor Kulübünün, 25.10.2009 tarihinde oynanan Diyarbakırspor – Gençlerbirliği Turkcell Süper Lig futbol müsabakasında, akreditasyon sisteminin uygulanmamasından dolayı talimatlara aykırılık nedeniyle takdiren 5.000.-TL para cezası ile cezalandırılmasına,

ESKİŞEHİRSPOR’A 90 BİN TL CEZA

4- Eskişehirspor Kulübünün, 24.10.2009 tarihinde oynanan Eskişehirspor – BeşiktaşA.Ş. Turkcell Süper Lig futbol müsabakasında, taraftarlarının neden olduğu çirkin ve kötü tezahürat nedeniyle ve bu eylemin aynı sezon içerisinde 2. kez gerçekleştirilmesinden dolayı takdiren 80.000.- TL para cezası ile cezalandırılmasına,

Aynı müsabakada Eskişehirspor Kulübünün, taraftarlarının neden olduğu saha olayları nedeniyle takdiren 5.000.- TL para cezası ile cezalandırılmasına,

Aynı müsabakada Eskişehirspor Kulübünün, müsabaka sonrasında yapılan basın toplantısına futbolcu katılımını sağlayamamasından dolayı talimatlara aykırılık nedeniyle takdiren 5.000.- TL para cezası ile cezalandırılmasına,

Cezaların birleştirilmesi suretiyle Eskişehirspor Kulübünün, toplam 90.000.- TL para cezası ile cezalandırılmasına,

5- Beşiktaş A.Ş.’nin, 24.10.2009 tarihinde oynanan Eskişehirspor – Beşiktaş A.Ş. Turkcell Süper Lig futbol müsabakasında, müsabaka sonrasında yapılan basın toplantısına futbolcu katılımını sağlayamamasından dolayı talimatlara aykırılık nedeniyle takdiren 5.000.- TL para cezası ile cezalandırılmasına,

BELEDİYE’YE CEZA YAĞDI!

6- Büyükşehir Belediyespor Kulübü’nün, 24.10.2009 tarihinde oynanan Bursaspor – Büyükşehir Bld. Spor Turkcell Süper Lig futbol müsabakasında, takım halinde sportmenliğe aykırı hareket nedeniyle takdiren 9.000.-TL para cezası ile cezalandırılmasına,

Aynı müsabakada Büyükşehir Bld. Spor Kulübünün, akreditasyon sistemine uyulmamasından dolayı talimatlara aykırılık nedeniyle takdiren 5.000.-TL para cezası ile cezalandırılmasına,

Cezaların birleştirilmesi suretiyle Büyükşehir Bld. Spor Kulübünün, toplam 14.000.- TL para cezası ile cezalandırılmasına,

SYLLA’YA BİR MAÇ CEZA

Aynı müsabakada Büyükşehir Bld. Spor Kulübü sporcusu Kanfory Sylla hakkında, sportmenliğe aykırı hareket nedeniyle isnat olunan eylemin unsurları oluşmadığından çift sarı kart görmesi sebebiyle oynamaması gereken 1 resmi müsabaka dışında ayrıca ceza tayinine yer olmadığına,

İBRAHİM AKIN’A ÜÇ MAÇ CEZA

Aynı müsabakada Büyükşehir Bld. Spor Kulübü sporcusu İbrahim Akın‘ın, müsabaka hakemine yönelik hakareti nedeniyle takdiren 3 resmi müsabakadan men ile cezalandırılmasına, Cezanın infazının çift sarı kart nedeniyle oynamaması gereken ilk müsabakayı takiben başlatılmasına,

OKAN BURUK’A DÖRT MAÇ CEZA

Aynı müsabakada Büyükşehir Bld. Spor Kulübü sporcusu Okan Buruk‘un, müsabaka hakemine yönelik sportmenliğe aykırı eylemi ve müsabaka hakemine yönelik hakareti nedeniyle takdiren 4 resmi müsabakadan men ile cezalandırılmasına ile cezalandırılmasına,

ANTRENÖR ARİF ERDEM’E İKİ MAÇ CEZA

Aynı müsabakada Büyükşehir Bld. Spor Kulübü antrenörü Arif Erdem’in, müsabaka hakemine yönelik sportmenliğe aykırı hareketi nedeniyle takdiren 2 resmi müsabakada soyunma odasına ve yedek kulübesine giriş yasağı cezası ile cezalandırılmasına,

Aynı müsabakada Büyükşehir Bld. Spor Kulübü başkanı Göksel Gümüşdağ’ın, akredite edilmediği alanda yer almasından dolayı talimatlara aykırılık nedeniyle takdiren 10.000.-TL para cezası ile cezalandırılmasına,

7- Kasımpaşaspor Kulübünün, 25.10.2009 tarihinde oynanan Kasımpaşa – Denizlispor Turkcell Süper Lig futbol müsabakasında, taraftarlarının neden olduğu saha olayları nedeniyle takdiren 5.000.- TL para cezası ile cezalandırılmasına,

MANİSASPOR’DA DIXON’A İKİ MAÇ…

8- Manisaspor Kulübünün, 25.10.2009 tarihinde oynanan Manisaspor – Antalyaspor A.Ş. Turkcell Süper Lig futbol müsabakasında, taraftarlarının neden olduğu saha olayları nedeniyle takdiren 7.500.- TL para cezası ile cezalandırılmasına,

Aynı müsabakada Manisaspor Kulübü sporcusu Jımmy Dixon’un, rakip takım oyuncusuna yönelik kural dışı hareketi nedeniyle takdiren 2 resmi müsabakadan men cezası ile cezalandırılmasına karar verilmişti.

Solar-cycleNOAA, nisan 2007 tarihli yazısında, 11 yıl süren güneş fırtınalarından bir sonrakinin mart 2008′de başlayacağını, 2011 sonlarında ya da 2012 ortalarında da en güçlü noktasına ulaşacağını tahmin etmişti…